Hạt mãng cầu có trị được ung thư?

Nhiều bạn đọc gửi thư hỏi, trên mạng hiện nay có nhiều thông tin nói về trái mãng cầu trị được các bệnh ung thư. Thực hư như thế nào? PGS.TS. Nguyễn Hữu Đức trả lời 2 câu hỏi điển hình.

Những thành phần hóa học của trái mãng cầu là gì và cách mà các tinh chất này tiêu diệt các tế bào ung thư được thể hiện như thế nào?

- Trái mãng cầu được đề cập ở đây là mãng cầu xiêm, tên khoa học là Annona muricata, họ Annonaceae, khác với mãng cầu ta, còn gọi là quả na, tên khoa học Annona squamosa. Cả 2 loại mãng cầu đều chứa các chất dinh dưỡng rất tốt cho sức khỏe. Còn tính chất đặc biệt như diệt siêu vi, hay tính chất diệt ung thư đang được đồn đại rất nhiều của cây mãng cầu xiêm tập trung ở các hạt nâu đen của trái cây này. Từ xưa, kinh nghiệm dân gian đã xác định hạt mãng cầu chỉ chứa chất độc và người dân Ấn độ chỉ dùng để làm thuốc sát trùng ngoài da. Còn ở ta, dân gian dùng hạt đem giã nhỏ lấy nước gội đầu trị chí (chấy), rận. Hiện nay, người ta đã xác định trong hạt mãng cầu chứa chủ yếu chất béo (khoảng 40%), 0,05% alcaloid, trong đó có muricin và muricinin.

Mới đây, người ta phát hiện có những chất gọi chung là annonaceous acetogenins có thể gây độc tế bào, đặc biệt gây độc một dòng tế bào gây ung thư gan ở người. Rải rác trên mạng, ta có thể gặp một số tài liệu cho rằng hạt mãng cầu xiêm có thể diệt tế bào gây ung thư nhiều loại, thậm chí có tài liệu ghi hạt này diệt 12 loại tế bào ung thư như tế bào ung thư tuyến tiền liệt, ung thư tuyến tụy, ung thư phổi… Nhưng đây chỉ là thử nghiệm sơ khởi trên ống nghiệm (in vitro) và được đăng rải rác trên các tạp chí không nổi tiếng.

Theo kinh nghiệm người xưa, hạt mãng cầu độc, vì vậy nó độc với tế bào ung thư là có thể, nhưng quan trọng hơn là nó có gây độc cho cả tế bào lành hay không thì chưa được chứng minh. Đặc biệt, hạt mãng cầu vẫn chưa thử trên sinh vật sống để thấy sự an toàn của nó.

Có thể đánh giá thế nào về những công trình nghiên cứu của các tờ báo, tạp chí khoa học trên thế giới về hạt mãng cầu trị ung thư?

Đối với người hoạt động trong lĩnh vực chuyên môn y dược phải luôn luôn cẩn thận tìm cách sàng lọc, chọn lựa và xếp hạng thông tin xem đáng tin cậy đến mức độ nào đó để sử dụng. Nhất là trên Internet, mức độ quảng cáo rất rộng nên thông tin về dược phẩm hay các chế phẩm đang trong vòng nghiên cứu càng rất dễ bị nhiễu. Đối với các nhà chuyên môn y dược, họ phải có “chiến lược tìm tin y dược” trên Internet và luôn dựa trên quan điểm “y học phải có chứng cứ” (evidence – based medicine – EBM), tức phải biết chọn tìm đọc các bài báo báo cáo thử nghiệm lâm sàng thực hiện theo quy trình khoa học (thử nghiệm mù đôi, ngẫu nhiên, có kiểm chứng với số người thử nghiệm rất lớn) đăng trong các tạp chí khoa học nổi tiếng và có uy tín để tìm đúng thông tin về trị liệu bằng thuốc thật đáng tin cậy. Về nghiên cứu hạt mãng cầu xiêm trị ung thư chỉ mới bước đầu thí nghiệm trong ống nghiệm (in vitro), còn rất nhiều giai đoạn nhiêu khê nữa như thử trên súc vật thí nghiệm (thử in vivo), đặc biệt là phải thử độ an toàn rồi phải xin phép thử trên người. Sau đó phải chứng minh bằng một núi hồ sơ để được cơ quan quản lý dược  chấp thuận cho phép ra đời để chữa bệnh. Nghiên cứu về hạt mãng cầu xiêm chỉ là sơ khởi cho thấy có tác dụng diệt một số dòng tế bào ung thư, thế thôi, chứng minh trị được ung thư thật sự và độ an toàn với cơ thể người của hạt này còn rất xa vời.

Theo PGS.TS. Nguyễn Hữu Đức

KHPT

Tags: , , ,